حل 66[ شصت و شش] سئوال دينى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٠٧ - آسمانهاى هفتگانه از نظر قرآن وتحليل آن بطور بى سابقه
و شديد ساختيم و مسلما ماده دخان متصف به شدت نمىشود. و لذا ميفهميم كه ماده فعلى سموات غير از دخان است.
(٣) آسمانها و زمين يكجا و متصل و جمع بود سپس از هم باز شده چنانچه در قرآن مىفرمايد أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما (انبياء ٣٠)[١].
ممكن است رتق را به معناى نباريدن باران و نروئيدن گياه از زمين و فتق را عكس آن بدانيم چنانچه آيه بعدى ميگويد:
هر چيز زنده را از آب خلق و قرار داديم.
و ممكن است رتق آسمانها و زمين را در وقتيكه هنوز ماده اولى آنها به هفت آسمان تقسيم و امتياز پيدا ننموده و زمين فاقد محدود مشخصه خود بوده چنانچه از كلمه كانتا استفاده مىشود باتصال آنها و يكشى بودن آنها تفسير كنيم و فتق آنها را انفصال و امتياز آنها از همديگرى بدانيم و
[١] - در اين آيه و پارهاى از آيات آينده از سموات هفتگانه سخن نرفته بلكه از مطلق سموات صحبت شده، ولى معلوم است كه هفت آسمان مذكور داخل اين سموات است، و يا اينكه عين آن و تمام آن ميباشد.